Een terras kan op papier perfect liggen en in de praktijk toch nauwelijks gebruikt worden. Negen van de tien keer is wind de reden. Niet storm, maar de gestage zijwind die je krant optilt, je kaarsen uitblaast en de gevoelstemperatuur een paar graden omlaag haalt. Wie dat wil oplossen, komt al snel bij een windscherm uit — en dan blijkt dat onder die ene term vier heel verschillende oplossingen schuilen, met elk hun eigen hoogte, constructie en prijskaartje.
Waarom wind op een terras anders werkt dan je denkt
Wind die tegen een gesloten vlak aan komt, gaat er niet in op. Hij gaat eromheen en erover, en versnelt daarbij. Aan de lijzijde van een volledig dicht schot ontstaat daardoor een rolwerveling: een draaiende luchtstroom die op anderhalve tot twee keer de schermhoogte weer naar beneden duikt. Zet je een scherm van twee meter hoog, dan zit de rustige zone daar grofweg de eerste drie tot vier meter achter. Verder weg heb je er bijna niets meer aan.
Dat is precies de reden waarom een windscherm dat half doorlaatbaar is, op een groot terras vaak beter werkt dan een volledig dicht scherm. Een haag of een geperforeerd doek breekt de wind in plaats van hem op te tillen, en dat effect reikt verder. Op een klein terras tegen de gevel geldt het omgekeerde: daar wil je juist alles dicht hebben, omdat de afstand kort is.
Soort 1: glas
Glazen windschermen zijn populair omdat ze de wind wegnemen zonder het uitzicht weg te nemen. Ze bestaan in losse staanders met gehard glas, in railsystemen die je opzij kunt schuiven, en in vaste panelen tussen stijlen. Het grote voordeel is helderheid: je ziet de tuin nog en het terras blijft licht. De nadelen zitten in de details. Glas is zwaar, dus de ondergrond moet draagkrachtig zijn en de bevestiging deugdelijk. Het wordt zichtbaar vies van regenspatten en vingers, en het bovenrandeffect dat hierboven staat beschreven is bij glas het sterkst, omdat het volledig dicht is.
Soort 2: doek
Een doek doet hetzelfde werk, maar flexibel. Het wordt op maat gemaakt voor de openingen die je wilt sluiten, zit in zomen met ogen of in een profiel, en kan gesloten of met transparante banen worden uitgevoerd. Doek is lichter dan glas, dus de constructie hoeft minder te dragen, en het kan in het voorjaar los. Dat laatste is voor veel mensen het beslissende argument: je terras is in de winter beschut en in de zomer weer open. Een doek vraagt wel aandacht voor spanning. Een slap doek klappert, en een klapperend doek is luider dan de wind die je ermee buitenhoudt.
Soort 3: hout, steen en schutting
De bouwkundige variant: een houten schot, een gemetseld muurtje, een tuinmuur van betonelementen. Dit is de oplossing met de langste levensduur en de minste bediening, maar ook de minst flexibele. Je legt de beschutting voor jaren vast en je hebt bijna altijd te maken met regels over bouwhoogte en erfgrens. Een houten schot van twee meter tegen de erfgrens is vergunningvrij op veel plekken, maar de uitzonderingen zijn talrijk genoeg om het bij de gemeente na te vragen voordat je gaat zagen.
Soort 4: groen
Een haag of een rij gras in bakken werkt verrassend goed, juist omdat hij niet dicht is. Beukenhaag, taxus, bamboe in een bak, siergrassen van anderhalve meter: ze laten lucht door en halen de vlagen eruit. Het nadeel is tijd. Een haag die werkt, is een haag van een paar jaar oud, en in de winter staat beuk kaal. Als totaaloplossing is groen daarom vaak te traag, als aanvulling op een van de andere drie is het uitstekend.
Hoe hoog moet het eigenlijk?
De hoogte bepaal je bij je eigen zithoogte, niet bij je eigen lichaamslengte. Zittend aan tafel zit je hoofd op ongeveer 120 centimeter boven de vloer. Een scherm van 180 centimeter geeft dan ruim beschutting voor wie zit, en dat is het gebruik waar het meestal om gaat. Loop je veel op en neer over het terras, bijvoorbeeld van en naar een buitenkeuken, dan is hoger beter. De praktische ondergrens ligt rond de 150 centimeter: daaronder voel je de wind over de rand in je nek.
- Zitterras tegen de gevel: 170 tot 190 centimeter, dicht uitgevoerd.
- Groot of langwerpig terras: lager mag, maar deels doorlaatbaar werkt verder door.
- Hoekterras: twee zijden aanpakken, anders waait het om de hoek naar binnen.
- Dakterras of balkon: altijd eerst nagaan wat de constructie en de VvE toestaan.
Welke zijde pak je eerst aan?
In Nederland komt de wind het vaakst uit het zuidwesten, maar dat zegt niet alles over jouw tuin. Gebouwen, schuttingen en bomen leiden de wind om, en in een rijtuin kan de wind door een steeg juist versnellen. De betrouwbaarste methode is een paar weken opletten: waar waait het blad naartoe, aan welke kant slaat de regen tegen het glas, waar staat de parasol altijd te trekken. Dat levert meer op dan een windroos. Hoe je daar vervolgens maten aan hangt, staat in ons artikel over het opmeten van een opening. Voor een terras dat al als tochtig bekendstaat, is een terras op een winderige hoek een praktisch voorbeeld van hoe zoiets wordt aangepakt.
Wanneer kies je wat
Wil je alle vier de seizoenen hetzelfde beeld en stoort schoonmaken je niet, dan is glas een goede keuze. Wil je in de winter beschut zitten en in de zomer een open terras, dan is doek logischer — zeker als de openingen onregelmatig van vorm zijn, want maatwerk is bij doek eerder regel dan uitzondering. Zoek je iets dat er over vijftien jaar nog net zo staat en mag het bouwkundig, dan is een schot of muurtje de rustigste oplossing. En in alle drie de gevallen is groen op de windzijde een goedkope manier om het laatste beetje vlagerigheid eruit te halen.
Waar het meestal op misgaat
Drie dingen zien we steeds terugkomen. Een scherm dat te laag is, zodat de wind er over de rand heen weer naar beneden valt. Een scherm dat maar aan één zijde staat terwijl de wind vooral om de hoek komt. En een bevestiging die te licht is uitgevoerd voor de krachten die op een gesloten vlak staan — want een scherm van twee bij drie meter vangt behoorlijk wat wind. Wat doek in harde wind precies doet en hoe je dat voorblijft, staat uitgewerkt in doek en harde wind.
Weet je welke zijden dicht moeten en in welke uitvoering, dan is de rest rekenwerk en maatwerk. Je kunt het geheel laten uitvoeren als je je veranda laten dichtmaken wilt, of alleen het doek laten maken en zelf monteren; dat laatste loopt via de verandazeilen op maat van Hekwerkwebshop.
