Zodra de veranda dicht zit, ontstaat er een verleiding: kan die ruimte niet dienen om planten de winter door te helpen? Kuipplanten, een olijfboom, de citrus die anders naar binnen moet. Het antwoord is: gedeeltelijk, en het hangt volledig af van wat je verwacht. Een veranda achter doek is geen verwarmde serre, maar hij is ook geen buiten. In dit artikel lees je wat er wel en niet kan, en hoe je de ruimte inricht als je hem als wintertuin wilt gebruiken.
Wat een dichtgezette veranda werkelijk doet
Een doek isoleert niet, maar het houdt wel wind tegen, en dat is voor planten belangrijker dan veel mensen denken. Wind droogt bladeren uit en voert warmte af; in een windstille ruimte zakt de temperatuur ’s nachts minder diep en droogt er minder uit. Daarbij komt dat een dichtgezette veranda op een zonnige winterdag flink kan opwarmen: vijf graden buiten kan binnen zomaar vijftien graden worden. Die warmte houdt de ruimte een deel van de nacht vast, zeker als er massa aanwezig is zoals een gemetselde muur of tegels.
Wat het niet doet: vorstvrij houden
Dit is het punt waarop planten verloren gaan. Bij een strenge, heldere vorstnacht koelt een veranda achter doek gewoon af tot ongeveer de buitentemperatuur, misschien een graad of twee minder diep. Reken er dus niet op dat je ruimte vorstvrij is, want dat is hij niet. Vorstgevoelige planten zoals citrus horen hier niet; die moeten naar een echte vorstvrije ruimte. Wel is de veranda uitstekend geschikt voor planten die lichte vorst verdragen maar slecht tegen kou plus wind plus permanente natheid kunnen, en dat is een grote groep.
Licht is het echte knelpunt
In december is het aantal uren daglicht al beperkt, en elk stuk gesloten doek haalt daar nog iets vanaf. Wil je planten overwinteren, kies dan zoveel mogelijk transparant materiaal op de zonzijde en houd gekleurd doek voor de kant waar toch geen zon komt. Een antracietkleurig doek rondom maakt van je veranda een donkere doos waarin bladhoudende planten hun blad laten vallen. Zet de planten bovendien niet allemaal tegen de gesloten muur; geef ze de plek waar het meeste licht binnenkomt.
Vocht is de grootste killer
Meer overwinterende planten sterven aan natte wortels dan aan kou. Een dichtgezette veranda houdt vocht vast, en potten die op tegels staan waar water blijft liggen, blijven wekenlang doorweekt. Zet potten daarom op pootjes of op een rooster, geef in de winter aanzienlijk minder water dan je gewend bent, en zorg dat er luchtstroom is. Ventilatie is hier dus niet alleen tegen condens maar direct in het belang van de planten. Hoe je die luchtstroom regelt zonder in de tocht te zitten, staat in ons artikel over condens onder je overkapping voorkomen.
Zo richt je de ruimte in
Een paar praktische keuzes maken het verschil tussen planten die in maart nog leven en planten die het niet halen. Zet de potten niet direct tegen het doek aan: daar is het het koudst, daar slaat condens neer en daar druppelt het vocht naar beneden. Houd minstens twintig centimeter afstand. Zet ze wel zo dicht mogelijk bij een muur van het huis, want die geeft ’s nachts warmte af die overdag is opgeslagen; dat scheelt in een strenge nacht zomaar een paar graden. Groepeer de potten bij elkaar in plaats van ze te verspreiden, want een groep planten beschermt elkaar en de gezamenlijke grondmassa koelt langzamer af. Isoleer de potten zelf met noppenfolie of jute; de wortels zijn het kwetsbaarste deel, niet de takken. Leg een laag houtsnippers of blad op de potgrond tegen uitdroging. En hang een simpele minimum- en maximumthermometer op, want dan weet je na een week precies wat jouw veranda werkelijk doet in plaats van wat je hoopt dat hij doet. Blijkt uit die metingen dat het er ’s nachts alsnog een paar graden vriest, dan weet je op tijd dat de gevoeligste planten toch naar binnen moeten.
Planten die het hier meestal goed doen
- Kuipplanten die lichte vorst verdragen, zoals laurier, olijf in een beschutte opstelling en oleander, mits ze droog staan.
- Vaste planten in pot die buiten zouden bevriezen door de kleine grondmassa, maar die zelf winterhard zijn.
- Bollen en knollen die alleen droog en vorstarm bewaard hoeven te worden.
- Tuinmeubelkussens, potten en gereedschap, die hier veel beter af zijn dan in een vochtige schuur.
- Níét: vorstgevoelige soorten zoals citrus, en alles wat een minimumtemperatuur boven nul nodig heeft.
Verwarmen: alleen gericht
Wil je de ruimte een paar graden optillen, doe dat dan niet met een kachel die de hele lucht probeert te verwarmen; dat verdwijnt door het doek en kost een vermogen. Voor planten werkt een kleine vorstbeveiligingsverwarmer met thermostaat bij een specifieke pot beter, en voor jezelf werkt stralingswarmte boven de zitplek. Welke bronnen daarvoor geschikt en veilig zijn, en waarom gasheaters onder een gesloten overkapping niet thuishoren, staat in ons artikel over het verwarmen van je veranda achter een verandadoek.
Gebruik je de ruimte in de winter ook ’s avonds, dan bepaalt de verlichting hoe prettig het er zit; die keuzes staan in ons artikel over verlichting achter een verandadoek. Een zeil met grote ramen op de zonzijde en een ventilatiekier bovenlangs laat je maken via de verandazeilen van Hekwerkwebshop.
Meer over de overkapping als bouwwerk, van diepte en dak tot goot en onderhoud, lees je in de artikelen over overkappingen.
Wil je de hele constructie aanpakken in plaats van één zijde? Lees dan hoe je een veranda dichtmaakt.
